otwórz artykuł w nowym oknie
drukuj artykuł
następny artykuł
poprzedni artykuł
powrót do spisu treści czasopisma
       Ostatnia aktualizacja: 31.10.2020 r., godz. 00:10
        Ilość wizyt w ciągu ostatnich 30 dni - 77.785
Biuro Obsługi Klienta: tel. 95 720 85 40, Formularz kontaktowy »
Wyszukiwarka - czasopismaksiegowych.pl
Aktualnie jesteś: Czasopisma Księgowych (strona główna)  »  Sankcje w VAT przy transakcjach niebędących elementem oszustwa ...
PV
 
 
D.OBRÓT Z ZAGRANICĄ
A A A  
otwórz artykuł w nowym oknie drukuj artykuł poprzedni artykuł   powrót do spisu treści czasopisma  następny artykuł

Sankcje w VAT przy transakcjach niebędących elementem oszustwa podatkowego

W ustawie o VAT uregulowano przypadek tzw. transakcji łańcuchowych, kiedy towar jest sprzedawany kolejno przez kilka podmiotów, ale w rzeczywistości przemieszczany jest on tylko od pierwszego dostawcy do ostatniego nabywcy.

Zgodnie z art. 7 ust. 8 ustawy o VAT, transakcja łańcuchowa występuje wówczas, gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy. W takim przypadku uznaje się, że dostawy towarów dokonał każdy z podmiotów biorących udział w tych czynnościach.

W związku z tym, skoro dokonywane jest tylko jedno przemieszczenie towarów, tylko jedna dostawa może być uznana za dostawę "ruchomą" towarów, pozostałe zaś są dostawą "nieruchomą".

Prawidłowe zdefiniowanie miejsca dostawy towarów w transakcjach łańcuchowych jest niezbędne dla ustalenia, który z podmiotów może korzystać z preferencji pozwalającej na zastosowanie 0% stawki VAT (lub zwolnienia z opodatkowania), przysługującej dostawom wewnątrzwspólnotowym, a które podmioty muszą opodatkować dokonanie dostawy na zasadach krajowych, oraz w jakim kraju dostawy te będą opodatkowane.

Orzecznictwo Baza orzeczeń wydawanych m.in. przez sądy administracyjne dostępna jest w serwisie
www.orzecznictwo.gofin.pl

Na temat skutków błędnego przypisania transportu w dostawie łańcuchowej wypowiedział się m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 488/17. NSA zwrócił przede wszystkim uwagę na to, że pośrednik w łańcuchu dostaw może przenieść prawo do rozporządzania towarem jak właściciel na kolejnego nabywcę dopiero wtedy, gdy uzyska je wcześniej od pierwszego sprzedawcy. W stanie faktycznym, który był przedmiotem analizy, skarżąca firma uczestniczyła w transakcjach, które zawierane były między kilkoma podmiotami (co najmniej trzema) i dotyczyły dostawy tego samego towaru nabytego od innej polskiej spółki. W wyniku tych transakcji następowało bezpośrednie przekazanie towaru przez pierwszy podmiot na rzecz ostatniego w łańcuchu dostaw nabywcy z kraju członkowskiego. Skarżąca pełniła rolę pośrednika pomiędzy dostawcami, a nabywcami i odbiorcami a w transakcjach z polską spółką, jak i z nabywcami z krajów członkowskich posługiwała się polskim numerem VAT UE. Rozważając prawidłowość rozliczenia tych transakcji przez skarżącą, NSA stwierdził, iż:

"(...) W sprawie tej (...) prawidłowo przyjęto, że transport należy przypisać pierwszej dostawie tj. pomiędzy BOP [polski dostawca - przypis redakcji] a skarżącą. Wynika to nie tylko z zasad Incoterms, mających zastosowanie przy tych dostawach, ale także z umów (...) odnoszących się do organizacji tych dostaw. Z postanowień umów o współpracy zawartej pomiędzy skarżącą, a BOP (...) oraz z Ogólnych warunków współpracy pomiędzy BOP, a Operatorami Logistycznymi wynika, że przygotowanie, organizacja oraz zlecenia transportu należały do BOP, koszty transportu obciążały również BOP, co więcej w przypadku opóźnienia dostawy do ostatecznego nabywcy towaru, nabywca ten roszczenia z tego tytułu będzie miał do BOP. Na BOP też ciążył obowiązek ubezpieczenia transportowanych towarów. W tych okolicznościach były więc uzasadnione podstawy do uznania, że organizatorem transportu we wskazanych wyżej łańcuchach dostaw była BOP. (...)

Uwzględniając przy tym to, że towar był przemieszczany bezpośrednio z magazynu BOP do ostatecznego nabywcy mającego siedzibę na terenie innego kraju członkowskiego oraz postanowienia wskazanej wyżej umowy z 28 lutego 2003 r. określającej warunki współpracy, gdzie w jej ust. 6.2. odnośnie także tytułu prawnego do produktów określono, że produkty wytworzone przez BOP przechodzić będą z BOP na BSM z chwilą, gdy wyznaczony przewoźnik dostarczy produkty do klienta, gdzie klient wg tej umowy to osoba, z którą skarżąca zawarła umowę sprzedaży, stwierdzić należy, że skarżąca na drugiego nabywcę mogła przenieść prawo do rozporządzania towarem jak właściciel dopiero wtedy, gdy uzyskała je wcześniej od pierwszego sprzedawcy czyli BOP, co w tym w przypadku miało miejsce już na terenie państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju. Nie budzi w tej sytuacji wątpliwości stanowisko przyjęte w tej sprawie, że status dostawy wewnątrzwspólnotowej ma pierwsza dostawa pomiędzy skarżącą, a BOP (...)".

NSA podkreślił również, że ustalenie, która w łańcuchu dostaw ma charakter dostawy ruchomej (wewnątrzwspólnotowej) jest przy tym niezależne od tego jaki NIP strona uczestnicząca w tych dostawach podała. Decyduje o tym wyłącznie to, której dostawie można przypisać transport. Fakt, iż inne przepisy określają pewne skutki podatkowe w związku z podaniem przez podatnika numeru identyfikacji podatkowej państwa innego niż państwo członkowskie, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu, nie oznacza, że doszło do błędnego ustalenia stanu faktycznego.

Przepisy, o których mowa powyżej to art. 25 ust. 2 ustawy, który stanowi m.in., że w przypadku gdy nabywca towarów, przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów podał numer przyznany mu przez dane państwo członkowskie dla celów transakcji wewnątrzwspólnotowych inne niż państwo członkowskie, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów uznaje się za dokonane również na terytorium tego państwa członkowskiego, chyba że nabywca udowodni, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów zostało opodatkowane na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu.

Jeśli więc podatnik posłuży się dla potrzeb danej transakcji polskim NIP i nie udowodni, że opodatkował WNT w państwie zakończenia transportu towarów, to uznaje się, że WNT miało miejsce również w Polsce.

W powołanym wyżej wyroku, NSA wyjaśnił, że posługując się polskim NIP dla celów transakcji wewnątrzwspólnotowej nabywca ma obowiązek dokonać opodatkowania WNT w kraju. Błędne przypisanie transportu w omawianym przypadku ma ogromne znaczenie, gdyż skarżąca spółka będąca pośrednikiem, została obciążona dwukrotnie podatkiem VAT wysokości 23%: raz z tytułu dostawy krajowej opodatkowanej przez polskiego sprzedawcę i drugi raz z tytułu WNT uznanego za opodatkowane w Polsce z uwagi na posłużenie się polskim numerem VAT UE. Sąd obszernie uzasadnił swoje stanowisko, wskazując, że:

"(...) w związku z ustaleniem, że status dostawy wewnątrzwspólnotowej ma pierwsza dostawa pomiędzy BOP, a skarżącą, to skarżąca jako nabywca w ramach dostawy wewnątrzwspólnotowej w miejscu zakończenia transportu powinna zgłosić do opodatkowania te transakcje. Przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu podatek z tytułu tej czynności jest bowiem rozliczany przez nabywcę (w tym przypadku skarżącą) w państwie, do którego towary zostały ostatecznie przemieszczone. (...)

Skoro, jak wynika z prawidłowych ustaleń dokonanych w tej sprawie skarżąca nie wykazała, że opodatkowała, czy zgłosiła do opodatkowania wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów w miejscu zakończenia transportu, to wbrew temu co zarzuca się skardze kasacyjnej były podstawy do uznania, że wewnątrzwspólnotowe nabycie jest dokonane również na terytorium Polski. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącej, że powoduje to naruszenie zasady proporcjonalności. Zarówno bowiem krajowe przepisy, jak i przepisy dyrektywy 2006/112 dały możliwość podatnikowi uwolnienia się od niejako podwójnego opodatkowania poprzez wykazanie, że opodatkował on transakcję wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (...)".

Co ciekawe, NSA zauważył jednak problem związany z nałożeniem sankcji na podatnika, który uczestniczył w transakcjach niestanowiących oszustwa podatkowego a ich błędne rozliczenie nie spowodowało uszczuplenia należności budżetowych. Z tego względu, postanowieniem z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt I FSK 1785/17, NSA zawiesił postępowanie w sprawie skargi kasacyjnej od wspomnianego wcześniej wyroku WSA w Warszawie z 16 maja 2017 r. (sygn. akt III SA/Wa 3064/15) i skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne następującej treści:

"(...) czy art. 41 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE seria L z 2006 r. nr 347/1, z późn. zm.) oraz zasada proporcjonalności i neutralności stoją na przeszkodzie zastosowaniu, w sytuacji takiej jak w postępowaniu głównym, przepisu krajowego w postaci art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (...) do transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia przez podatnika, - jeżeli nabycie to zostało już opodatkowane na terytorium państwa członkowskiego zakończenia wysyłki przez nabywców towarów tego podatnika - przy ustaleniu, że działanie podatnika nie wiązało się z żadnym oszustwem podatkowym, lecz było wynikiem błędnego rozpoznania dostaw w transakcjach łańcuchowych a podanie przez niego polskiego numeru identyfikacyjnego VAT dokonane zostało na potrzeby dostawy krajowej a nie wewnątrzwspólnotowej (...)".

NSA wyjaśnił, że w analizowanej sprawie podatnik błędnie rozpoznał przebieg dostaw, w których uczestniczył a w konsekwencji wymierzono mu podatek VAT na podstawie art. 25 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy. Polska spółka błędnie uznała, że nabycie towarów, którego dokonała w łańcuchu dostaw, było transakcją nieruchomą - krajową. Zatem podając kontrahentowi swój NIP, zrobiła to na potrzeby dostawy krajowej a nie wewnątrzwspólnotowej.

"(...) art. 25 ust. 1 i 2 pkt 1 u.p.t.u., (...) jest implementacją art. 41 dyrektywy 2006/112 w krajowym ustawodawstwie. Z art. 41 wynika, że chodzi o »numer identyfikacyjny VAT, pod którym nabywca dokonał takiego [WNT] nabycia« co odpowiada polskiej regulacji, że nabywca podał na fakturze numer VAT inny niż państwo członkowskie miejsca zakończenia wysyłki lub transportu »przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów«. Problemem w sprawie jest okoliczność, że Spółka podając polski numer VAT na fakturze nie uczyniła tego na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia, lecz transakcji krajowej, za jaką potraktowała nabycie towaru od BOP. Jeśli uznać, że ten subiektywny element motywacji Spółki nie ma wpływu na zastosowanie wskazanych przepisów, pozostaje ocena skutków popełnionego błędu. W sprawie nie ustalono, aby działanie Spółki i jej kontrahentów nosiło znamiona oszustwa lub nadużycia. Transakcje, w ich dotychczasowej wersji zostały prawidłowo opodatkowane.

10. Nie budzi wątpliwości, że celem wprowadzenia przepisów takich jak art. 41 dyrektywy (...) było przeciwdziałanie oszustwom podatkowym. Chodziło o eliminację przypadków unikania opodatkowania w sytuacji, gdy nabywca przy zakupie towaru nie jest jeszcze pewien, w którym kraju dojdzie do zakończenia wysyłki lub transportu. Wprowadzona regulacja pozwala również wyeliminować przypadki braku opodatkowania w sytuacji, gdy nabywca nie dysponuje numerem identyfikacyjnym VAT w kraju zakończenia wysyłki lub transportu, ale jednocześnie posiada taki numer w innym państwie członkowskim. (...)

11. Jednocześnie obowiązek opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w kraju nadania numeru identyfikacyjnego VAT podanego przez nabywcę, przy jednoczesnym zachowaniu zasady opodatkowania w kraju zakończenia transportu towarów, powoduje, że ta sama czynność, tj. wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, może być opodatkowana w dwóch różnych krajach Wspólnoty. Takiemu skutkowi przeciwdziała możliwość wykazania przez nabywcę towarów, że transakcja została opodatkowana (...) w kraju zakończenia transportu.

12. W stanie faktycznym sprawy niesporne pozostaje ustalenie, że analizowane transakcje zostały opodatkowane w kraju zakończenia transportu, ale nie dokonała tego Spółka, która nie traktowała ich jako WNT, lecz jej odbiorcy (...)".

NSA zauważył, że brak kompetencji organów prowadzących postępowanie w tej sprawie do zweryfikowania całego łańcucha dostaw, w celu prawidłowego ich opodatkowania i ograniczenie się do rozliczenia jego części przynosi efekt, który narusza nie tylko zasadę neutralności VAT, ale również proporcjonalności. Brak możliwości uwzględnienia w rozliczeniach spółki w zakresie WNT, podatku zapłaconego przez jej kontrahentów w kraju zakończenia transportu skutkuje nieproporcjonalnym obciążeniem podatkowym.

Odpowiedź, której udzieli TSUE może mieć bardzo duże znaczenie. Będzie wskazówką przy rozstrzyganiu, czy przepisy sankcyjne można stosować w sytuacji, gdy nie doszło do oszustwa podatkowego a niewłaściwe opodatkowanie transakcji wiąże się wyłącznie z błędem w rozliczeniach i nie skutkuje uszczupleniem należności budżetowych.

 
D.OBRÓT Z ZAGRANICĄ
A A A  
otwórz artykuł w nowym oknie drukuj artykuł poprzedni artykuł   powrót do spisu treści czasopisma  następny artykuł

Nowa matryca stawek VAT

Nomenklatura scalona Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług www.klasyfikacje.gofin.pl  »
Fachowe czasopisma dla księgowych - PoznajProdukty.gofin.pl
WWW.NEWSLETTER.GOFIN.PL
 
 
PV

Roczne spisy treści

 
 
PV

Egzemplarz bezpłatny

 
 
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl

Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc, Gemius S.A.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań w związku z odwiedzaniem niniejszego serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.